Israel Iran War इस्रायल-इराण संघर्ष तीव्र; जगासह भारतावर मोठे परिणाम?
Israel Iran War | तेहरान | Israel आणि Iran यांच्यातील संघर्ष आता उघड युद्धात परिवर्तित झाला आहे. अमेरिकेच्या मदतीने इस्रायलने केलेल्या हल्ल्यानंतर परिस्थिती अधिकच चिघळली. या कारवाईत इराणचे सर्वोच्च नेते Ali Khamenei यांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली असून, त्यानंतर इराणने थेट अमेरिकेला मदत करणाऱ्या देशांवर क्षेपणास्त्र हल्ले सुरू केले आहेत.
मध्य-पूर्वेत वाढलेल्या या संघर्षाचे जागतिक परिणाम होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
जगावर होणारे संभाव्य १० मोठे परिणाम
1) तेल आणि गॅस दरात वाढ
‘होर्मुझ’ सामुद्रधुनीत तणाव निर्माण झाल्यास जागतिक ऊर्जा पुरवठा विस्कळीत होऊ शकतो. पेट्रोल-डिझेल आणि गॅस दर वाढण्याची शक्यता.
2) महागाईचा भडका
इंधन महागल्यास वाहतूक, अन्नधान्य आणि औषधांच्या किमतींवर परिणाम.
3) युद्धाचा विस्तार
इराणने अमेरिकेला मदत करणाऱ्या देशांना लक्ष्य केले आहे. त्यामुळे लेबनॉन, येमेनसारख्या देशांत तणाव वाढू शकतो.
4) अमेरिकेची लष्करी कारवाई वाढणार?
अमेरिकेचे मध्य-पूर्वेत मोठ्या प्रमाणावर तळ आणि सुमारे ४० हजार सैनिक तैनात असल्याने संघर्ष अधिक तीव्र होण्याची शक्यता.
5) अण्वस्त्र कार्यक्रमाला वेग
इराणवर दबाव वाढल्यास ते अण्वस्त्र विकास अधिक गतीने पुढे नेऊ शकतात.
6) रशिया, चीन आणि भारताची भूमिका
Russia, China आणि India या देशांची भूमिका निर्णायक ठरू शकते.
7) ‘होर्मुझ’ सामुद्रधुनी धोक्यात
या मार्गातून जगातील सुमारे २०% कच्चे तेल वाहतूक होते. भारत एकटाच ३०-४०% तेल याच मार्गातून आयात करतो.
8) जागतिक बाजारपेठा अस्थिर
तेल दरवाढ आणि युद्धाच्या भीतीमुळे शेअर बाजारात मोठी घसरण होऊ शकते.
9) निर्वासितांचे संकट
संघर्ष वाढल्यास लाखो लोक युरोप आणि आशियाकडे स्थलांतर करू शकतात.
10) संयुक्त राष्ट्रांवर प्रश्नचिन्ह
United Nations च्या प्रभावाबाबत नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे.
🇦🇪 UAEवर थेट हल्ला; दुबई हादरले
इराणने संयुक्त अरब अमिरातीतील महत्त्वाच्या ठिकाणांवर क्षेपणास्त्र हल्ले केल्याचे वृत्त आहे. दुबईतील प्रसिद्ध Burj Al Arab परिसराला फटका बसल्याची माहिती समोर आली आहे. तसेच Dubai International Airport येथे स्फोट झाल्याने विमानतळ तात्पुरते बंद करण्यात आले.
अबू धाबीतील अमेरिकेच्या Al Dhafra Air Base वरही हल्ला झाल्याचे वृत्त आहे.
या पार्श्वभूमीवर UAEचे अध्यक्ष Mohamed bin Zayed Al Nahyan यांनी इराणला इशारा दिला असून, त्यांचे सल्लागार Anwar Gargash यांनी कडक शब्दांत प्रतिक्रिया दिली आहे.
🇮🇳 भारतावर कसा परिणाम?
भारत आपल्या गरजेच्या सुमारे ८५% कच्च्या तेलाची आयात करतो. इराणसोबत भारताचा व्यापार सध्या १.६८ अब्ज डॉलरवर आला आहे (२०१९ मध्ये १७.०३ अब्ज डॉलर). अमेरिकेच्या निर्बंधांनंतर व्यापारात मोठी घट झाली.
जर ‘होर्मुझ’ मार्ग बंद झाला तर:
-
तेल दरात मोठी वाढ
-
पेट्रोल-डिझेल महाग
-
महागाई वाढ
-
शेअर बाजारात अस्थिरता
तज्ज्ञांच्या मते, भारताने पर्यायी ऊर्जा स्रोत आणि देशांतर्गत गॅस प्रकल्पांना गती देणे आवश्यक ठरू शकते.
इराणमध्ये संताप; जागतिक प्रतिक्रिया
खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर इराणमध्ये मोठ्या प्रमाणावर निदर्शने झाली. काही ठिकाणी अमेरिकाविरोधी घोषणा देण्यात आल्या. भारतातील काही शहरांतही निषेध नोंदवला गेला.
दरम्यान, अर्थतज्ज्ञ Jeffrey Sachs यांनी या संघर्षामागे केवळ अणुऊर्जा प्रश्न नसून व्यापक भू-राजकीय समीकरणे असल्याचे मत व्यक्त केले आहे.
इस्रायल-इराण संघर्ष केवळ प्रादेशिक राहिला नाही, तर त्याचे परिणाम जागतिक पातळीवर उमटण्याची शक्यता आहे. ऊर्जा बाजार, महागाई, व्यापार, शेअर बाजार आणि भू-राजकीय समीकरणे या सर्वांवर याचे दूरगामी परिणाम होऊ शकतात. भारतासाठीही ही परिस्थिती गंभीर ठरू शकते.
