Nashik Kumbh | नाशिक/त्र्यंबकेश्वर | उत्तर प्रदेशातील प्रयागराज कुंभमेळ्याच्या अभूतपूर्व यशानंतर, २०२६-२०२७ मध्ये नाशिक-त्र्यंबकेश्वर येथे होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळ्यासाठी राज्य सरकारने एक ऐतिहासिक आणि महत्त्वाकांक्षी नियोजन जाहीर केले आहे. प्रयागराजच्या तुलनेत कमी क्षेत्रफळ असूनही, किमान पाचपट अधिक भाविक येण्याचा अंदाज लक्षात घेऊन, नाशिक कुंभासाठी २५ हजार कोटी रुपयांचा प्रचंड निधी पायाभूत सुविधा आणि नियोजनासाठी दिला जाणार आहे. हा निधी प्रयागराजला मिळालेल्या निधीपेक्षा तिप्पट अधिक आहे.
गुरुवारी (१३ नोव्हेंबर) मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या हस्ते पहिल्या टप्प्यात ६ हजार कोटी रुपयांच्या कामांचे भूमिपूजन करून या भव्य आयोजनाचा श्रीगणेशा करण्यात आला. यावेळी कुंभमेळामंत्री गिरीश महाजन आणि शिक्षणमंत्री दादा भुसे यांच्यासह अनेक प्रमुख आमदार उपस्थित होते.
पाचपट भाविकांचा अंदाज आणि साधुग्रामचा विस्तार
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी स्पष्ट केले की, प्रयागराज कुंभमेळ्यासाठी १५ हजार हेक्टर जागा उपलब्ध होती, तर नाशिक-त्र्यंबकेश्वरमध्ये सद्यस्थितीत केवळ पाचशे एकर जागा आहे. मात्र, भाविकांच्या संभाव्य गर्दीचा विचार करून १२०० एकर जागेवर नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरमध्ये भव्य साधुग्राम उभारले जाणार आहे. एकूण ३०० एकर जागेवर साधुग्राम विकसित करण्याची योजना आहे.
रामकाल पथ: वारसा जतन करणारी महत्त्वाकांक्षी योजना
यावेळी मुख्यमंत्र्यांनी ७५ वर्षांनंतर जुळून आलेल्या त्रिखंड योगामुळे २८ महिने चालणाऱ्या या कुंभपर्वाचा विशेष उल्लेख केला. त्यांनी ‘रामकाल पथ’ या महत्त्वाकांक्षी योजनेचे कौतुक केले. श्रीरामांनी वनवासात प्रवास केलेल्या मार्गांना पुनरुज्जीवित करणे, त्यांचे जतन करणे आणि भाविकांसाठी तीर्थक्षेत्र म्हणून विकसित करणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
आधुनिक नाशिकसाठी पायाभूत सुविधांवर भर
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी सांगितले की, सर्व कामे वेळेत आणि पारदर्शकपणे पूर्ण होतील आणि पुढील २५ वर्षे ही कामे टिकली पाहिजेत, अशा पद्धतीने नियोजन केले जात आहे. ‘एक आधुनिक नाशिक शहर’ उभे राहील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
प्रमुख नियोजन
-
शहरी विकास: बाह्य व अंतर्गत रिंगरोड, गोदावरी घाट, विमानतळावरील धावपट्टी व पायाभूत सुविधांचा विकास.
-
टेक्नॉलॉजी: सीसीटीव्ही कॅमेरे, ऑप्टिकल फायबरचे जाळे निर्माण करणे, तसेच एआय (AI) आधारित गर्दी नियंत्रण, चेहरा ओळख (Face Recognition) आणि ड्रोनद्वारे हवाई पाळत (Aerial Surveillance).
-
गोदावरी शुद्धीकरण: नवीन पाणी शुद्धीकरण आणि ४०० एमएलडी क्षमतेचे मोठे सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प (STP).
-
कनेक्टिव्हिटी: शहराची कनेक्टिव्हिटी सुधारण्यासाठी नाशिक रिंग रोड बांधणी आणि गोदावरी नदीवर नवीन ६ ते ११ पूल.
-
वारसा विकास: रामकुंड ते काळाराम मंदिरपर्यंतचा ‘रामकाल पथ’ वारसा विकास आणि त्र्यंबकेश्वर मंदिर परिसर विकास.
-
भाविकांसाठी सोयी: ११ भाषांमध्ये ‘कुंभ सहाय’ चॅटबॉट, १.५ लाखाहून अधिक बायो-शौचालये, स्वयंचलित कचरा व्यवस्थापन युनिट्स, १२ किलोमीटर लांबीचे स्नान घाट, अक्षयवट आणि हनुमान मंदिर कॉरिडॉरचा विकास.
-
कायदा: कुंभमेळ्याच्या व्यवस्थापनासाठी कुंभमेळा प्राधिकरण कायदा लागू करण्याची योजना.
या अभूतपूर्व निधीमुळे नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर शहरांना केवळ कुंभमेळ्यापुरते नाही, तर भविष्यातील विकासासाठीही मोठी चालना मिळणार आहे.
